Η ΔΕ του ΤΕΕ/ΤΗ σε ειδική συνεδρίασή της, με τη συμμετοχή συναδέλφων και έχοντας ως αποκλειστικό θέμα συζήτησης το Σχέδιο Υδάτινων Πόρων Ηπείρου, αποφάσισε τα εξής:
Το ΤΕΕ/ΤΗ χαιρετίζει την, έστω και καθυστερημένα, έναρξη της διαδικασίας για τη κατάρτιση του σχεδίου διαχείρισης των Λεκανών Απορροής των Υδατικών Διαμερισμάτων της Ηπείρου, που αποτελεί βασική απαίτηση της κοινοτικής Οδηγίας 2000/60/ΕΚ για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων.
Η ύπαρξη του σχεδίου αυτού θα αποτελέσει ένα εργαλείο που θα στοχεύει στην καταγραφή, ολοκληρωμένη διαχείριση των επιφανειακών και των υπόγειων νερών του υδατικού διαμερίσματος της Ηπείρου που δεν είναι ανεξάντλητοι φυσικοί πόροι, καθώς και στην προστασία, βελτίωση και αποκατάστασή τους, με απώτερο στόχο τη διατήρηση των αποθεμάτων προκειμένου να μπορούν να εξυπηρετούνται οι ανάγκες μας και οι ανάγκες των μελλοντικών γενεών.
Σε ότι αφορά τα επί μέρους άρθρα του σχεδίου, οι παρατηρήσεις μας είναι οι εξής:
Στο κεφ. 3.3: «Προστατευόμενες περιοχές»
Αναφορικά με τις προστατευόμενες περιοχές πόσιμου νερού.
Σύμφωνα με τα αναγραφόμενα στην έκθεση επισκόπησης των σημαντικών θεμάτων διαχείρισης των νερών του Υδατικού διαμερίσματος της Ηπείρου, το σύνολο των υπογείων υδατικών συστημάτων του διαμερίσματος, εντάσσεται στο Μητρώο Προστατευόμενων περιοχών. Θεωρείται δε, σύμφωνα με την έκθεση, απαραίτητη η θέσπιση ειδικών ζωνών προστασίας στις περιοχές υδροληψίας τα όρια των οποίων καθώς και τα μέτρα προστασίας των περιοχών θα διαμορφωθούν ανάλογα με τις κατά περίπτωση υδρογεωλογικές συνθήκες.
Δεν ορίζονται όμως με σαφήνεια τα όρια των υδατικών συστημάτων πόσιμου νερού. Πρέπει να γίνει καταγραφή και επικαιροποίηση των μελετών καθορισμού ζωνών προστασίας που ήδη έχουν εκπονηθεί για περιοχές υδροληψίας και να εξεταστούν και αξιολογηθούν οι δράσεις που απαιτούνται προκειμένου να θεσμοθετηθούν οι ζώνες αυτές.
Εφόσον αυτά δεν ορίζονται με σαφήνεια, υπάρχει κίνδυνος επιβάρυνσής τους από επαναχρησιμοποίηση λυμάτων διαφόρων δραστηριοτήτων της περιοχής μας.
Ο καθορισμός του συνόλου των υπόγειων υδατικών συστημάτων στο Μητρώο προστατευόμενων περιοχών δημιουργεί προβληματισμό καθώς:
Σύμφωνα με την ΚΥΑ145116/8-3-2011 «Καθορισμός μέτρων, όρων και διαδικασιών για την επαναχρησιμοποίηση επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων», στην περίπτωση επαναχρησιμοποίησης επεξεργασμένων υγρών αποβλήτων, τα όρια για μικροβιολογικές και συμβατικές παραμέτρους εύλογα διαφοροποιούνται ανάλογα και με το εάν ο υδροφορέας χρησιμοποιείται ή όχι για πόση.
Δεδομένου ότι η προστασία της Δημόσιας Υγείας αποτελεί πρώτη προτεραιότητα, (σύμφωνα με το άρθρο 7 του Π.Δ. 51/ 2007-ΦΕΚ Α 54/8-3-2007), θα πρέπει στο Σχ. Διαχ να καταγραφούν σε πίνακα οι περιοχές υδροληψίας που παρέχουν ημερησίως - κατά μέσο - όρο 10 m³ και άνω και επίσης να αποτυπωθούν σε χάρτη οι πηγές υδροληψίας που παρέχουν κατά μέσο όρο άνω των 100 m³ ημερησίως.
Πρέπει στο Σχ. Διαχ. να υπάρξει αναφορά στα μέτρα που είναι αναγκαία ώστε μέχρι την επικαιροποίηση των σχετικών μελετών και την θεσμοθέτηση των ζωνών προστασίας, να προστατεύονται τα πόσιμα νερά και παράλληλα να υπάρχει δυνατότητα για αναπτυξιακές δραστηριότητες.
Να καθοριστεί στο Σχ. Διαχ. ακριβώς το τμήμα του Λούρου που επηρεάζει τις πηγές Αγ. Γεωργίου, και να ληφθεί υπόψη ότι στο ποτάμι παρουσιάζονται παρόχθια και άλλες πηγές πόσιμου νερού (Μουσιωτίτσα).
Αναφορικά με τις προστατευόμενες περιοχές υδρόβιων ειδών οικονομικής σημασίας:
Δεν περιλαμβάνεται στις αντίστοιχες προστατευόμενες περιοχές ο Καλαμάς παρότι υπάρχουν δραστηριότητες ιχθυοκαλλιέργειας.
Αναφορικά με τις προστατευόμενες περιοχές αναψυχής εσωτερικών υδάτων
Συμπληρωματικά των δραστηριοτήτων του ράφτινγκ, διάσχιση φαραγγιών κλπ να συμπεριληφθεί και η πεζοπορία σε τμήματα ποταμών που παρουσιάζουν τουριστικό και περιβαλλοντικό ενδιαφέρον όπως:
Ποταμός Αχέροντας, Π. Λούρος (Πηγές, Τέροβο Πλατανάκια, Πηγές Αγ. Γεωργίου), Π. Καλαμάς (θεογέφυρο, στενά Καλαμά), Ποταμός Άραχθος (Δρίσκος – Σκούπα ).
Αναφορικά με περιοχές ευαίσθητες στην παρουσία θρεπτικών .
α) Περιοχές ευαίσθητες σε αστικά - βιομηχανικά λύματα
Σύμφωνα με το άρθρο 5 της Οδηγίας 91/271/ΕΟΚ τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε ο κατάλογος των ευαίσθητων περιοχών να επανεξετάζεται ανά τετραετία τουλάχιστον.
Θεωρούμε ότι απαιτείται η επανεξέταση του καταλόγου και η ένταξη επιπλέον υδάτινων σωμάτων από την Ήπειρο στον κατάλογο των ευαίσθητων περιοχών (π.χ. της λίμνης Παμβώτιδας) που η οικολογική τους κατάσταση (ευτροφισμός) την καθιστά αναγκαία .
β)Περιοχές ευαίσθητες σε νιτρορύπανση
Στην περιοχή της πεδιάδας Άρτας Πρέβεζας, η άρδευση σε διάφορες εκμεταλλεύσεις γίνεται με κατάκλιση. Είναι προφανές ότι η προστασία των περιοχών εξαρτάται άμεσα από την αντιμετώπιση-στήριξη σύγχρονων τρόπων άρδευσης. Ο προγραμματισμός και η κατασκευή σύγχρονων αρδευτικών έργων αποτελεί για την περιοχή αυτή ένα από τα σημαντικότερα θέματα διαχείρισης του νερού.
Στο κεφάλαιο 4 «Διαθέσιμοι πόροι»
Αναφορικά με την υπερεκμετάλλευση του Υδατικού συστήματος Χερσονήσου Πρέβεζας θεωρούμε ότι θα πρέπει να κατατεθούν χάρτες όπου θα ορίζεται με συντεταγμένες η παραπάνω περιοχή.
Τα αρδευτικά έργα, παράλληλα με άλλες δράσεις και μέτρα που θα προταθούν είναι καθοριστικά για την ποιοτική και ποσοτική προστασία του υδροφορέα.
Το ίδιο ισχύει και για το υδατικό σύστημα Μιτσικελίου-Βελλάς.
Στο κεφάλαιο 5.4 «Ρύπανση επιφανειακών και υπόγειων νερών»
Τα εκτιμώμενα ρυπαντικά φορτία από τα αστικά λύματα και την βιομηχανική δραστηριότητα του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων, υπολογίζονται ως απορροές και πίεση στην λεκάνη του π. Αράχθου αντί της λεκάνης του π. Καλαμά.
Επειδή οι απορροές της κλειστής λεκάνης Ιωαννίνων οδηγούνται μέσω της λίμνης και της τάφρου Λαψίστας στον Καλαμά, θα πρέπει οι σχετικοί πίνακες και τα διαγράμματα να ανασυνταχτούν με παράλληλο έλεγχο και των άλλων σημειακών (Κτηνοτροφία, ιχθυοκαλλιέργεια, ΧΑΔΑ) και διάχυτων πηγών ρύπανσης του λεκανοπεδίου αναφορικά με την παραδοχή της μελέτης για την λεκάνη που απορρέουν.
Παράλληλα, στις προτάσεις θα πρέπει να συμπεριληφθεί η τροποποίηση της ΚΥΑ της Εθνικής Επιτροπής Υδάτων με την οποία καθορίστηκαν οι λεκάνες απορροής ποταμών, ως προς το σκέλος που αφορά το λεκανοπέδιο Ιωαννίνων.
Θα πρέπει να διασαφηνισθεί με βάση ποια στοιχεία γίνεται η εκτίμηση των ρυπαντικών φορτίων στις σημειακές πηγές ρύπανσης (π.χ. από γεωργία, κτηνοτροφία κ.λ.π.) καθώς δεν αναφέρονται τα στοιχεία που λήφθηκαν υπόψη για την ποσοτικοποίηση των πιέσεων αυτών.
Είναι απαραίτητο επίσης, να αναφερθεί εάν κατά την εκτίμηση των φορτίων αυτών λήφθηκαν υπόψη οι αδειοδοτημένες ή οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις και εάν αξιολογήθηκαν τυχόν διαπιστωμένα προβλήματα που αφορούν είτε στην λειτουργία τους είτε σε υπερβάσεις αδειοδοτημένης δυναμικότητας (π.χ. η λειτουργία αποχετευτικών δικτύων και Εγκαταστάσεις Επεξεργασίας Λυμάτων του Υδατικού διαμερίσματος, ιχθυοκαλλιέργειες κλπ) .
Επιπρόσθετα θα πρέπει να γίνει εκτίμηση της φέρουσας ικανότητας των επιφανειακών σωμάτων αλλά και της βιωσιμότητας-ανταγωνιστικότητας και ανάπτυξης μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας που είναι εγκατεστημένες η μία πλησίον της άλλης σε ευαίσθητες περιοχές. Ενδεικτικά αναφέρουμε τη περιοχή Μουσωτίτσα - Τέροβο στον π. Λούρο όπου υπάρχουν εγκατεστημένες πολλές μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας, οι ζημιές από πλημμύρες είναι σύνηθες φαινόμενο και παράλληλα η παραποτάμια ευρύτερη περιοχή ικανοποιεί σε μεγάλο βαθμό τα κριτήρια για την τουριστική αξιοποίηση της.
Το ΤΕΕ/ΤΗ θεωρεί πως είναι αναγκαίο να κατατεθούν άμεσα οι παρατηρήσεις και προτάσεις από όλους τους φορείς που θα συμμετάσχουν στη διαβούλευση για το Σχ. Διαχ. Υδάτινων Πόρων Ηπείρου, προκειμένου το ΥΠΕΚΑ λαμβάνοντας υπόψη αυτές, να προχωρήσει χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις στη θεσμοθέτησή του.
Ο εκσυγχρονισμός του απαρχαιωμένου Εθνικού Πλαισίου Διαχείρισης νερών είναι πλέον στόχος επιβεβλημένος που πρέπει να επιτευχθεί.
Για την επίτευξη του στόχου αυτού, είναι επιβεβλημένη επίσης η ενδυνάμωση της Διεύθυνσης Υδάτων Ηπείρου της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου Δυτικής Μακεδονίας με το κατάλληλο επιστημονικό προσωπικό. Σήμερα η παραπάνω Διεύθυνση όντας υποστελεχωμένη, ουσιαστικά υπολειτουργεί.
Για τη Διοικούσα Επιτροπή
Ο Πρόεδρος
Γιώργος Ρεκατσίνας
